• Politiek

GaSamen

Politiek

Politiek 

Het Belgische staatsbestel heeft een complexe structuur. De staat België is in 1830 gesticht, na een lange voorgeschiedenis van overheersing door Europese mogendheden: Spanje, Oostenrijk, Frankrijk en Nederland. Door België loopt een 150 jaar oude scheidslijn tussen Germaanse en Latijnse cultuur, die het land verdeelt in een Nederlandstalig en Franstalig gebied.

Tot het eind van de 19de eeuw was Frans de officiële taal in België. Daarna werd ook het Nederlands (Vlaams) officieel erkend als landstaal. Aan het eind van de Eerste Wereldoorlog zorgden diverse taalwetten ervoor dat het Frans de erkende landstaal in Wallonië werd en het Nederlands de officiële taal in Vlaanderen. Brussel werd toen volgens de wet tweetalig.

Het gebrek aan een gevoel van nationale eenheid en de toenemende wrijvingen en conflicten tussen Franstalige en Nederlandstalige (vooral in de jaren zestig) leidden uiteindelijk tot een grondige bestuurlijke hervorming van het land. Met deze hervorming werd in de jaren zeventig een begin gemaakt.

In 1995 werd onder leiding van premier Luc Dehaene de Federale Staat België in het leven geroepen. De eenheidsstaat maakte plaats voor een complexere staatsstructuur, waarin drie gelijke niveaus te vinden zijn.

In de eerste plaats de Federale Staat, dan de drie gemeenschappen en de drie gewesten. Deze drie bestuursniveaus hebben gelijke juridische status wat betreft de wetgevende en uitvoerende macht. Daaronder komen pas de volgende bestuurslagen, namelijk de provincies en de gemeenten.

De federale staat

De federale staat bestaat uit parlement en regering met respectievelijk de wetgevende en uitvoerende macht. Het parlement bestaat uit de Kamer van Volksvertegenwoordiging, met 150 leden, en de Senaat, met 71 leden. Zowel Kamer als Senaat worden in gelijktijdige verkiezingen voor een periode van vier jaar gekozen. Daarnaast hebben de Gewesten en Gemeenschappen elk een eigen regering en een raad.

De bevoegdheden van de federale staat omvatten alles wat te maken heeft met het algemene belang, zoals leger, politie, justitie, sociale zekerheid en volksgezondheid. De gewesten zijn bevoegd om te beslissen over het economisch beleid, maar de staat bewaakt de economische eenheid van het land.

De staat heeft ook de bevoegdheid over het energiebeleid. Gas en elektriciteit vallen onder de gewesten, maar de staat legt de tarieven vast. De gemeenschappen zijn bevoegd om over cultuur en onderwijs te beslissen, maar leerplicht en diploma-eisen worden door de staat bepaald.

De gewesten

Er zijn drie gewesten: het Vlaams Gewest, het Waals Gewest en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Het Vlaams Gewest omvat de provincies West-Vlaanderen, Oost-Vlaanderen, Limburg, Antwerpen en Vlaams-Brabant. Het Waals Gewest omvat de provincies Henegouwen, Namen, Luik, Luxemburg en Waals-Brabant. Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest omvat het gebied van de stad Brussel samen met de 19 gemeenten van het arrondissement.

Aan Brussel, dat geografisch in Vlaanderen ligt, is een gewestelijk statuut toegekend omdat Vlaanderen noch Wallonië van dit economisch zwaartepunt afstand wilde doen. Als hoofdstad van het land is Brussel het economische, politieke en culturele centrum van België. Door zijn groeiende internationale rol sinds het ontstaan van de Europese Unie is Brussel een van de belangrijkste Europese zakencentra geworden.

Meer dan 1.100 internationale organisaties zijn in Brussel gevestigd. Vele internationale organisaties (zoals de NAVO), vertegenwoordigingen uit de gehele wereld en multinationals hebben er hun Europees hoofdkwartier.

Bevoegdheden van de gewesten

Ieder Gewest is op zijn grondgebied bevoegd om over zaken van economische aard te beslissen zoals ruimtelijke ordening, leefmilieu, stedenbouw, landinrichting, huisvesting, waterbeleid, openbare werken, werkgelegenheid, economisch beleid, vervoer, buitenlandse handel, landbouw, energie, wetenschappelijk onderzoek en toezicht op de ondergeschikte besturen.

De bevoegdheden van de gemeenschappen

De gemeenschappen zijn bevolkingsgroepen, gebaseerd op de taal en bestaan uit de Vlaamse, de Franse en de Duitstalige Gemeenschap. De bestuurlijke instellingen van de gemeenschappen zijn bevoegd om over zaken te beslissen die rechtstreeks met de burger te maken hebben zoals cultuur, onderwijs, media, gezondheidszorg en jeugdzorg. De Vlaamse Gemeenschap heeft bevoegdheden in de Vlaamse provincies en in Brussel, de Franstalige Gemeenschap heeft bevoegdheden in de Franstalige Waalse provincies en de Duitstalige Gemeenschap is bevoegd in de Duitstalige gemeenten van de provincie Luik.

De wetgevende en uitvoerende machten van de gewesten en gemeenschappen berusten respectievelijk bij:- het Vlaams Parlement en de Vlaamse Regering voor het Vlaams Gewest en de Vlaamse Gemeenschap;- de Waalse Gewestraad en de Waalse Regering voor het Waalse Gewest;- de Franse Gemeenschapsraad en -regering voor de Franse Gemeenschap;- de Brusselse Hoofdstedelijke Raad en de Regering voor het Brusselse Gewest;- de Duitse Gemeenschapsraad en -regering voor de Duitstalige Gemeenschap.De deelraden (de parlementen van de gewesten en de gemeenschappen) worden rechtstreeks gekozen voor een periode van vier jaar.

Politieke partijen

De laatste landelijke verkiezingen vonden plaats in juni 1999. De coalitie van Christen-democraten en Socialisten onder premier Dehaene maakte plaats voor een  coalitie van Liberalen, Socialisten en Groenen onder leiding van premier Guy Verhofstadt. De Groenen (Agalev in Vlaanderen, Ecolo in het Waals Gewest) waren de grote overwinnaars van deze verkiezingen, vooral in Wallonië. 

Dat had veel te maken met het dioxineschandaal dat voorafging aan de verkiezingen. In Vlaanderen krijgt het extreemrechtse nationalistische Vlaams Blok steeds meer voet aan de grond. Bij de verkiezingen in juni 1999 veroverden ze een groot aantal stemmen. De partij is nu net zo groot als de socialistische partij. De tegenhanger van het Vlaams Blok in Wallonië, het Front National, heeft weinig politieke invloed.

In oktober 2000 zijn gemeentelijke verkiezingen gehouden. Deze verkiezingen hebben op zich weinig invloed op de landspolitiek, maar kunnen beschouwd worden als een graadmeter voor het functioneren van de zittende regering. De gemeenteraadsverkiezingen hebben een behoorlijk vertrouwen in de zittende regering aangetoond. In feite hebben alle partijen aan populariteit gewonnen, inclusief het Vlaams Blok en de Groenen. De ecologische partijen zijn nu in bijna alle gemeenteraden in België vertegenwoordigd. 

Brussel en Europa
 
In 1958 werd Brussel gekozen als zetel van de Europese Economische Gemeenschappen (EEG), vandaag de Europese Unie. De taak van Brussel als thuishaven voor de Europese instellingen en besluitvorming is met de tijd groter geworden. Voor talloze personen in Europa is "Brussel" in het gewone taalgebruik synoniem met het begrip "Europese instellingen" .

Vandaag worden in Brussel de zittingen van het Europees Parlement gehouden. Verder is Brussel de vestigingsplaats voor de kantoren van de vier bestuurslichamen van de Europese instellingen. We vinden er ook het Verbindingsbureau Brussel-Europa, dat onder meer als taak heeft het imago van Brussel als Europese hoofdstad te promoten.

Brussel maakt deel uit van een net van Europese steden, die hun ervaring en projecten over de grenzen heen delen.

Bron: www.brussel.irisnet.be