• Paleis der Academiën

GaSamen

Paleis der Academiën

Paleis der Academiën  

De eerste wetenschappelijke Academie werd in België in 1772 gesticht door keizerin Maria-Theresia van Oostenrijk. De Académie impériale et royale des Sciences et Belles-lettres de Bruxelles was een instrument van het centraal keizerlijk gezag voor de organisatie van het wetenschappelijk leven in de Oostenrijkse Nederlanden. Deze instelling overleefde de Franse bezetting van de Belgische gewesten niet.

Na het Franse bewind, onder het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden, werd ze in 1816 door koning Willem I terug opgericht. Maar pas nadat België onafhankelijk was geworden zou ze haar definitieve plaats in het maatschappelijk bestel verwerven.

In 1845 kreeg ze de benaming Académie royale des Sciences, des Lettres et des Beaux-Arts de Belgique en werd ze ingedeeld in drie klassen (wetenschappen, letteren en schone kunsten). In 1841 was er voor de medische wetenschappen ondertussen ook een Académie royale de Médecine opgericht.

Aangezien er een overwicht was van de Franse taal in het nog jonge België, is het licht te begrijpen dat de Académie royale een bijna uitsluitend Franstalige instelling was. Toch waren belangrijke Vlaamse voormannen als Jan Frans Willems en Jan Baptist David er lid van. Deze en andere Vlaamse leden deden al snel de vraag naar een eigen Academie voor het Nederlandstalig landsgedeelte rijzen.

Slechts in 1886 zou een Vlaamse Academie voor Taal-en Letterkunde worden opgericht. Deze zou zich bezighouden met alles wat met de Nederlandse taal in brede zin te maken had. Daarom werden er ook een aantal geleerden met exact wetenschappelijke achtergrond in opgenomen. De gegronde eis voor eigen wetenschappelijke academiën voor Vlaanderen bleef evenwel voortleven.

Na de eerste wereldoorlog kwam er een doorbraak in de verwezenlijking van de Vlaamse eisen. De vraag om Nederlandstalig hoger onderwijs was ondertussen een belangrijk politiek strijdpunt geworden. Dat daardoor de druk op de Académie royale om Vlamingen en de Nederlandse taal een grotere plaats in haar werkzaamheden te geven, steeds groter werd, was onvermijdelijk.

De Académie trachtte hieraan wel enigszins tegemoet te komen, door de tweetaligheid officieel in haar statuten op te nemen, maar in de praktijk bleef het Franstalig overwicht bestaan. Daardoor werd de eis voor eigen Vlaamse Academiën voor Wetenschappen en Geneeskunde steeds vaker gehoord. Een aantal opties werd naar voren geschoven. Zo werd gedacht aan het inrichten van twee afdelingen binnen de bestaande Académie royale, een Frans- en een Nederlandstalige.

Een andere optie was de volledige splitsing van de Académie, waarna twee nieuwe Academiën zouden ontstaan. Geen van beide mogelijkheden werd uiteindelijk verkozen. In 1938 werden twee totaal nieuwe Academiën gesticht: de Koninklijke Vlaamse Academie voor Wetenschappen, Letteren en Schone Kunsten van België en de Koninklijke Vlaamse Academie voor Geneeskunde van België.

De Vlaamse Academie voor Wetenschappen moest (net zoals die voor Geneeskunde) volkomen van niets beginnen. Dat was geen gemakkelijke uitgangspositie, maar het was wel de garantie voor een volledige onafhankelijkheid van de nieuwe instelling tegenover de Académie royale. Zodoende kon de Vlaamse Academie van dan af haar eigen weg gaan.

De beginjaren van de nieuwe Academie waren echter niet zo gunstig. Het uitbreken van de tweede wereldoorlog betekende reeds een rem op haar ontwikkeling. Slechts na 1945 kon ze definitief beginnen werken aan de verwezenlijking van haar doelstellingen ten dienste van de Nederlandstalige gemeenschap in België.

In 1971 kreeg de instelling de benaming: "Koninklijke Academie voor Wetenschappen, Letteren en Schone Kunsten van België".

In 1998 vierde ze haar zestigjarig bestaan en werd de naam veranderd in "Koninklijke Vlaamse Academie van België voor Wetenschappen en Kunsten" en werden nieuwe statuten en een nieuw huishoudelijk reglement goedgekeurd.

Adres:
Place des Palais
1000, Brussel
Tel: 513 89 40

Openingstijden:
Bel voor exacte tijden naar bovenstaand nummer.

Entreeprijzen:
De toegang is gratis.

Openbaar Vervoer:
Metro: Centraal Station